సీతమ్మ మాయమ్మ కృతి

సీతమ్మ మాయమ్మ కృతి:

త్యాగ రాజ విరచితము:

వసంత రాగమురూపకతాళము

పల్లవి:

 సీతమ్మ మాయమ్మ శ్రీరాముడు మాకు తండ్రి (2)

అనుపల్లవి: 

వాతాత్మజ ,సౌమిత్రి ,వైనతేయ, 

రిపు, మర్దన ,ధాతా, భరతాదులు, 

సోదరులు, మాకు ఓ మనసా..

చరణము:

పరమేశ ,వశిష్ట, పరాశర,నారద, 

శౌనకా, శుక,సురపతి ,గౌతమ, 

లంబో ధర ,గుహ, సనకాదులు

ధరనిజ భాగవతాగ్రేసరులెల్లరు

 వారెల్లను వర త్యాగరాజునకు

 పరమ బాంధవులు మనసా..

సీతమ్మ మాయమ్మ శ్రీ రాముడు మాకు తండ్రి..

సీతమ్మ మాయమ్మ..!!

తెలుగు భాష - ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్

తెలుగు భాష - ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్

తెలుగు భాషకి గల గొప్పతనమును గురించి చెప్పే ప్రతి సారీ చాలా మంది  తెలుగు ని ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్ అని తెలుగు భాషని ఎక్కడో వాడుకలో ఉన్న ఇటలీ భాషతో పోలుస్తారు.

తెలుగు అజంత భాష. అనగా దాదాపు ప్రతి పదము ఒక అచ్చుతో అంతము అవుతుంది. ఇటాలియన్ భాష కూడా అచ్చుతోనే అంతము అవుతుంది.

హిందీ మొదలయిన చాలా భారతీయ భాషలు హలంత భాషలు అనగా హల్లులతో అంతమయ్యే భాషలు. 

దీన్ని గమనించే 15వ శతాబ్దములో ఇటాలియన్ యాత్రికుడు నికొలో డా కాంటి తెలుగుని ఇటాలియన్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్  గా అభివర్ణించాడు. హెన్రీ మారిస్ మరియు చార్లెస్ ఫిలిఫ్ బ్రౌన్ లు కనుగొన్న విషయం ఇటాలియన్ భాష,తెలుగు భాష రెండింటి ఉచ్ఛారణలో ఉన్న సారుప్యాన్ని కనుగొన్నారు.

ఇటాలియన్ భాష లో ప్రతి పదం పలికేటప్పుడు చివర లో ఉచ్చరించేది “ఒక అచ్చు” ను అదే విధానం తెలుగుకూ ఉండటం తో “తెలుగు ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్ ” అయ్యింది.ఒక ఇటాలియను పదం ఉదాహరణ గా మనకి తెలిసిన “ఫియట్” కారుని  విస్తరిస్తే ఫాబ్రికానా ఇటాలియానాఆటోమొబైలో టొరినో గా ప్రతి పదం చివర అచ్చు వచ్చి చేరుతుంది.

అచ్చుతో అంతమయ్యే విషయం వల్ల ఇది సంగీతపరంగా సంగీతకారులకు చాలా ఇష్టమైన భాష. ముఖ్యముగా కర్ణాటక సంగీతం లోని చాలా కృతులు తెలుగు భాషలోనే ఉన్నాయి. త్యాగరాజు, భద్రాచల రామదాసు, క్షేత్రయ్య, అన్నమయ్య, వంటివారు తమ తమ కృతులతో, కీర్తన లతో, తెలుగును సంగీతపరంగా సుసంపన్నం చేసినారు. 

పంతొమ్మిదవ శతాబ్దానికి చెందిన యూరోపియనులు తెలుగును “ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్” (Italian of the east) అని పిలుచుకున్నారు.నిజానికి ఇటాలియను కంటే తెలుగు పురాతనమైనది.కనుక్ల మనము ఇటాలియను భాషను  “తెలుగు ఆఫ్ యూరోపు” అని పిలుచుకోవచ్చు.

భామాకలాపం

భామాకలాపం

          ప్రసిద్ధమూ, ప్రాచీనమూ అయిన జానపద కళారూపాలలో కలాపం ఒకటి.కలాపం అనగానే అందరికీ భామా కలాపం, గొల్లకలాపం ముఖ్యంగా గుర్తుకు వస్తాయి.“కలాపము” అంటే ప్రదర్శించునది. ప్రదర్శనకు యోగ్యమయినది అని అర్ధం. భామా కలాపం, గొల్ల కలాపం, చోడిగాని కలాపం  ఇలా చాలారకాల కలాపాలు ఉన్నాయి.యక్షగానాలకు, ప్రబంధాలకు గల ముఖ్యమైన రూపాంతరాలే కలాపం, బుర్రకథ, హరికథ. ఒక నాయిక పాత్రను ధరించి ఆడుతూ, పాడుతూ తన కథను తానే మనకు చెప్పే యక్షగాన రూపమే కలాపం. భామాకలాపం, గొల్లకలాపం వంటివి మార్గశాఖకు చెందినవి.కలాపం ముఖ్య లక్షణం ఆడిపాడి అభినయించడం. తాండవ కదలికలు, స్త్రీ కదలికలు ఇందు ప్రధానముగా ఉంటాయి.

భామాకలాపము పుట్టిన విధానం

            శ్రీకాకుళంలోని ఆంధ్రవిష్ణువు దేవాలయంలో దేవదాసీలు భగవంతుని సేవగా చేసే నృత్యాన్ని, ఉడిపిలో సంగీత, సాహిత్య అభినయాలను అభ్యసించిన వారు సిద్దేంద్ర యోగి. "పారిజాతాపహరణం" కథనే తెలుగులో "పారిజాతం" అనే పేరుతో నృత్యనాటికగా సిద్ధేంద్రయోగి రచించారు. అదే "భామాకలాపం"గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ భామాకలాపాన్ని కూచిపూడిలోని బ్రాహ్మణుల పిల్లలకు బోధించారు. కూచిపూడిలో పుట్టిన ప్రతిమగపిల్లవానికి సిద్ధేంద్రుని పేరుచెప్పి, ముక్కు కుట్టి, కాలిగజ్జె కట్టి, ఆ పిల్లవాడు పెద్దయ్యాక ఏ వృత్తిని అవలంబించినా గాని స్వామి సన్నిధిలో భామవేషం వేసి తీరాలని, స్త్రీలకు ఈ కళలో ప్రవేశం ఉండరాదని సిద్ధేంద్రుడు శాసించాడు. ఆ నియమం చాలాకాలంవరకూ కొనసాగింది.

భామాకలాపం

          'కలాపము' అంటే "ప్రదర్శించునది,'కలత' లేదా 'కలహము' అని అర్ధము.

"భామ"  శ్రీ కృష్ణుడి  అందమైన, అసూయాపరురాలైన సత్యభామ.  17వ శతాబ్దంలో  సిద్దేంధ్ర యోగి దీని రూపకల్పన చేశారు.హాస్యము, శృంగార రసములు ఇందులో ప్రధానముగా ప్రదర్శింపబడతాయి.

          సత్యభామ అందం, జాణతనం, అహంకారం, తెలివెతేటలు, వీరత్వం కలిగిన పాత్ర. సగటు భారత మహిళ మనస్తత్వము సత్యభామలో ప్రస్పుటముగా గోచరిస్తుంది.  శ్రీ కృష్ణుడిని కాలితో తన్నినపుడు బాధ పడేదీ సత్యభామే.. తక్కిన సవతులతో తనకు తాను పోల్చుకునేదీ సత్యభామే.. సత్యభామ ఆలోచించే విధానం,రెప్ప పాటయినా పతి వియోగాన్ని భరించలేని సత్యభామ అవస్థలు, ఆలోచనలు, నడవడిక అంతా ఈ భామాకలాపములో చాలా చక్కగా కనిపిస్తుంది.

          సుమారు ఐదు వందల సంవత్సరాల  క్రితం  ఆరంభమైన ఈ భామాకలాపం కళారీతి ప్రస్తుతం మూడు రీతులలో ప్రవర్ధిల్లుతున్నది. కృష్ణ, గుంటూరు జిల్లాలలో ప్రచారంలో ఉన్న భామాకలాపం కూచిపూడి సంప్రదాయం.  పశ్చిమగోదావరి, తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో దేవదాసీలు ప్రచారం చేసిన శైలి లాస్యపద్ధతి. విశాఖ, గోదావరి జిల్లాల లో "ద్రుపద బాణీ" ప్రచారంలో ఉన్నది.సమస్త జీవనానికి అర్ధం అయ్యేలా దీని సాహిత్యం ఉండటం, నవరసభరితంగా ఉండటం వలన ఇవి జనంలోకి అంతగా కలిసిపోయాయి.

భామాకలాపం - వివరణ

          భామకలాపము "శ్రీగదితము" అనే నృత్య రూపకమునకు  చెందినది. ఇది ఏకాంకిక.ఇందులో నాయకుడు శ్రీకృష్ణుడు. కలాపం వాగ్వాపారమునకు చెందిన భారతీ వృత్తి. విఘ్నేశ్వర స్తుతి,సరస్వతీ ప్రార్ధన ఇందులో మొదట కనిపిస్తాయి.

భామనే సత్యభామనే

భామరో శృంగార జగదభిరానే

ముఖవిజిత హేమాధామనే

ద్వారకాపురాఢ్యురామనే

వయ్యారి సత్యాభామనే

           అత్తమామల ప్రశస్తి, భూదేవిని ప్రశంసించదం,వెన్నెల పదము, మరికొన్ని దరువులు,దశావతార వర్ణన,మంగళహారతి  ఇందులో ముఖ్యంగా కనిపిస్తాయి...

           కాలక్రమంగా భామాకలాపం అనేక మార్పులు  పొందింది. వాటిలో ముఖ్యమైన మార్పు సత్యభామ అష్టవిధ కథానాయికలుగా అభినయించడం. అలా మార్పులు చేసినవారిలో ముఖ్యుడు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాకుచెందిన ఆకివీడు వాస్తవ్యుడు జగన్నాధుడు సిద్ధేంద్రునికి రెండువందల సంవత్సరాల తరువాతివాడు.

            మొదట్లో వీటిని కూచిపూడి భాగవతులలో మగవారు మాత్రమే  స్త్రీగా వేషం మార్చుకుని ప్రదర్శించేవారు. తరువాత మహిళలు ఇచ్చే ప్రదర్శనలే ఎక్కువగా కనిపిస్తునాయి.

             ఈ కలాపమంతా  సంపూర్ణముగా శ్రీ కృష్ణుని జగన్నాటకముగా రూపొందించ బడింది. దశవిధ కామావస్థలు, వేదాంతం పరమార్ధం,వేదాంత ప్రబోధలు దీనిలో అంతర్గతముగా చెప్పే విషయాలు.

భామాకలాపం సాహిత్యం

భామనే..సత్యభామనే!

సత్యభామనే! సత్యభామనే!

వయ్యారి..ముద్దుల!

వయ్యారి..ముద్దుల!

సత్యభామనే!సత్యభామనే!

భామనే పదిఆరువేలా కోమలులందరిలోనా!

భామనే పదిఆరువేలా కోమలులందరిలో!

లలనా చెలియా మగువా సఖియా

రామరో గోపాల దేవుని ప్రేమనూ దోచిన దానా!!

రామరో గోపాల దేవుని ప్రేమనూ దోచిన

సత్యభామనే !సత్యభామనే !

ఇంతినే చామంతినే మరుదంతినే విరిబంతినే!

ఇంతినే చామంతినే మరుదంతినే విరిబంతినే!

జాణతనమున సతులలో

నెరజాణనై నెరజాణనై

నెరజాణనై వెలిగేటి దాన!

సత్యభామనే!సత్యభామనే!

భామనే..సత్యభామనే!

సత్యభామనే! సత్యభామనే!

వయ్యారి..ముద్దుల!

వయ్యారి..ముద్దుల!

సత్యభామనే!సత్యభామనే!

అందమున ఆనందమున గోవిందునకు నెరవిందునై!

నంద నందనుడు ఎందుగానక 

డెందమందున్న క్రుంగుచున్న!!

భామనే..సత్యభామనే!

సత్యభామనే! సత్యభామనే!

వయ్యారి..ముద్దుల!

వయ్యారి..ముద్దుల!

సత్యభామనే!సత్యభామనే!

కూరిమి సత్రాజిత్తు కూతురై ఇందరిలోన!

నాదు మగనిని బాసితల జాలకా యున్నట్టి దాన!!

భామనే..సత్యభామనే!

సత్యభామనే!సత్యభామనే!

వయ్యారి..ముద్దుల!

వయ్యారి..ముద్దుల!

సత్యభామనే!సత్యభామనే!

 

మోహన్ గారి చిత్రాలు

మోహన్ గారి చిత్రాలు

Yakshaprasnalu

యక్ష ప్రశ్నలు

మనం తరచుగా "యక్ష ప్రశ్నలు"  అన్న మాట వింటూనే ఉంటాము. మన తరగతిలో గానీ, లేదా బయట గానీ మనం అవతలి వారిని ఊపిరి సలపనీయకుండా, విరామము లేకుండా ప్రశ్నలువేస్తుంటే వారు "ఆపు నీ యక్ష ప్రశ్నలూ నువ్వూ ను.." అంటూ విసుక్కోవడం చూస్తూనే ఉంటాము.  యక్షులకు గల మరొక మరొక  పేరు "జక్కులు".ఈ యక్ష ప్రశ్నలకి సంబంధించి ఒక కథ ఉన్నది. మహాభారత అరణ్య పర్వంలోని కథ ఇది.

ఒక సారి  పాండవులు అరణ్య వాసంలో ఉన్నప్పుడు పాండవుల దగ్గరకు ఒక బ్రాహ్మణుడు  వచ్చి, తన ఆరణి లేడి కొమ్ములలో ఇరుక్కుని పోయిందని దానిని తెచ్చి యివ్వవలసినదిగా ఆ బ్రాహ్మణుడు కోరగా ధర్మరాజు తన నలుగురు  తమ్ములతో లేడిని పట్టుటకు బయలుదేరుతాడు. కొంతసేపటికి ఆ లేడీ మాయమౌతుంది. వెతికి వెతికి అలసట చెంది మంచి నీరు తెమ్మని నకులుని పంపిస్తారు. నకులుడు ఎంతకూ రాకపోవడంతో సహదేవుని పంపుతారు. అదే విధంగా అర్జునుడు, భీముడు ఎవరు తిరిగిరాలేదు. చివరకు ధర్మరాజు బయలుదేరుతాడు.  మంచినీటి కొలను ప్రక్కనే పడి ఉన్న తన నలుగురు  తమ్ముళ్ళను చూసి, దు:ఖంతో భీతిల్లసాగాడు. అంతలో అదృశ్య వాణి   పలుకుతుంది. " ధర్మనందనా నేను యక్షుడను. ఈ సరస్సు నా ఆధీనంలో ఉన్నది. నేనడిగే ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పకుండానే   నీ తమ్ముళ్ళు  అహంభావంతో దాహం తీర్చుకోవాలనుకున్నారు. అందుకే వారికి ఈ  గతి పట్టినది. నువ్వయినా  నా ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పి నీ దాహం తీర్చుకో" అనంటాడు యక్షుడు. సరే అంటాడు  ధర్మరాజు.

ఆ సమయములో యక్షుడు అడిగిన ప్రశ్నలు యక్ష ప్రశ్నలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఆ ప్రశ్నలు...!!

ధర్మరాజును పరీక్షించుటకు యమధర్మరాజు యక్షుడి రూపంలో 72 చిక్కు ప్రశ్నలు అడుగుతాడు. వాటికి  ధర్మరాజు  సమాధానాలు చెప్తాడు.

1. సూర్యుణ్ణి ఉదయింప చేయువారు ఎవరు?

     (బ్రహ్మం)

2. సూర్యుని చుట్టూ తిరుగువారెవరు?

     (దేవతలు)

3. సూర్యుని అస్తమింపచేయునది ఏది?

     (ధర్మం)

4. సూర్యుడు దేని ఆధారంగా నిలచియున్నాడు?

     (సత్యం)

5. మానవుడు దేనివలన శ్రోత్రియుడగును?

     (వేదం)

6. దేనివలన మహత్తును పొందును?

    (తపస్సు)

7. మానవునికి సహయపడునది ఏది?

     (ధైర్యం)

8. మానవుడు దేనివలన బుద్ధిమంతుడగును?

     (పెద్దలను సేవించుటవలన)

9. మానవుడు మానవత్వముని ఎట్లు పొందును?

     (అధ్యయనము వలన)

10. మానవునికి సాధుత్వాలు ఎట్లు సంభవిస్తాయి?

     (తపస్సువలన సాధుభావము, శిష్టాచార భ్రష్టతవం వల్ల అసాధుభావము సంభవించును.)

11. మానవుడు మనుష్యుడెట్లు అవుతాడు?

     (మృత్యు భయమువలన)

12. జీవన్మృతుడెవరు?

     (దేవతలకూ, అతిధులకూ పితౄసేవకాదులకు పెట్టకుండా తినువాడు)

13. భూమికంటె భారమైనది ఏది?

     (జనని)

14. ఆకాశంకంటే పొడవైనది ఏది?

     (తండ్రి)

15. గాలికంటె వేగమైనది ఏది?

      (మనస్సు)

16. మానవునికి సజ్జనత్వం ఎలావస్తుంది?

      ( ఇతరులు తనపట్ల ఏపని చేస్తే , ఏ మాట మాట్లాడితే తన మనస్సుకు బాధ కలుగుతుందో తాను ఇతరుల

     పట్ల   కూడా ఆ మాటలు మాట్లాడకుండా ఎవడు ఉంటాడో అట్టి వానికి సజ్జనత్వం వస్తుంది)

17. తౄణం కంటె దట్టమైనది ఏది?

       (చింత)

18. నిద్రలో కూడా కన్ను మూయనిది ఏది?

        (చేప)

19. రాజ్యమేలేవాడు దైవత్వం ఎలా పొందుతాడు?

       ( అస్త్రవిద్యచే)

20. రాజ్యధినేతకు సజ్జనత్వం ఎలా కలుగుతుంది?

       ( యజ్ఞం  చేయుటవలన)

21. జన్మించియు ప్రాణంలేనిది

      (గుడ్డు)

22. రూపం ఉన్నా హృదయం లేనిదేది?

       (రాయి)

23. మానవుడికి దుర్జనత్వం ఎలా వస్తుంది?

      (శరణుజొచ్చిన వారిని రక్షించక పోవడంవలన)

24. ఎల్లప్పుడూ వేగం గలదేది?

       (నది)

25. రైతుకు ఏది ముఖ్యం?

       (వాన)

26. బాటసారికి, రోగికి, గౄహస్ధునకూ, చనిపోయిన వారికి బంధువులెవ్వరు?

        (సార్ధం, వైద్యుడు, శీలవతి అనుకూలవతి అయిన భార్య, సుకర్మ వరుసగా బంధువులు)

27. ధర్మానికి ఆధారమేది?

        (దయ దాక్షిణ్యం)

28. కీర్తికి ఆశ్రయమేది?

         (దానం)

29. దేవలోకానికి దారి ఏది?

         (సత్యం)

30. సుఖానికి ఆధారం ఏది?

         (శీలం)

31. మనిషికి దైవిక బంధువులెవరు?

         (భార్య/భర్త)

32. మనిషికి ఆత్మ ఎవరు?

         ( కూమారుడు)

33. మానవునకు జీవనాధారమేది?

          (మేఘం)

34. మనిషికి దేనివల్ల సంతసించును?

           (దానం)

35. లాభాల్లో గొప్పది ఏది?

           (ఆరోగ్యం)

36. సుఖాల్లో గొప్పది ఏది?

          (సంతోషం)

37. ధర్మాల్లో ఉత్తమమైనది ఏది?

          (అహింస)

38. దేనిని నిగ్రహిస్తే సంతోషం కలుగుతుంది?

         (మనస్సు)

39. ఎవరితో సంధి శిధిలమవదు?

         (సజ్జనులతో)

40. ఎల్లప్పుడూ తృప్తిగా పడియుండునదేది?

         (యాగకర్మ)

41. లోకానికి దిక్కు ఎవరు?

        (సత్పురుషులు)

42. అన్నోదకాలు వేనియందు ఉద్భవిస్తాయి?

       (భూమి, ఆకాశములందు)

43. లోకాన్ని కప్పివున్నది ఏది?

        (అజ్ఞానం)

44. శ్రాద్ధవిధికి సమయమేది?

         (బ్రాహ్మణుడు వచ్చినప్పుడు)

45. మనిషి దేనిని విడచి స్ర్వజనాదరణీయుడు, శోకరహితుడు, ధనవంతుడు, సుఖవంతుడు అగును?

         ( వరుసగా గర్వం, క్రోధం, లోభం, తృష్ణ వడచినచో)

46. తపస్సు అంటే ఏమిటి?

         ( తన వృత్తి, కుల ధర్మం ఆచరించడం)

47. క్షమ అంటే ఏమిటి?

        ( ద్వంద్వాలు సహించడం)

48. సిగ్గు అంటే ఏమిటి?

        (చేయరాని పనులంటే జడవడం)

49. సర్వధనియనదగు వాడెవడౌ?

        ( ప్రియాప్రియాలను సుఖ దు:ఖాలను సమంగా ఎంచువాడు)

50. జ్ణ్జానం అంటే ఏమిటి?

        (మంచి చెడ్డల్ని గుర్తించ గలగడం)

51. దయ అంటే ఏమిటి?

        ( ప్రాణులన్నింటి సుఖము కోరడం)

52. అర్జవం అంటే ఏమిటి?

        ( సదా సమభావం కలిగి వుండడం)

53. సోమరితనం అంటే ఏమిటి?

         (ధర్మకార్యములు చేయకుండుట)

54. దు:ఖం అంటే ఏమిటి?

         ( అజ్ణ్జానం కలిగి ఉండటం)

55. ధైర్యం అంటే ఏమిటి?

        ( ఇంద్రియ నిగ్రహం)

56. స్నానం అంటే ఏమిటి?

       (మనస్సులో మాలిన్యం లేకుండా చేసుకోవడం)

57. దానం అంటే ఏమిటి?

       ( సమస్తప్రాణుల్ని రక్షించడం)

58. పండితుడెవరు?

       ( ధర్మం తెలిసినవాడు)

59. మూర్ఖుడెవడు?

      (ధర్మం తెలియక అడ్డంగావాదించేవాడు)

60. ఏది కాయం?

       ( సంసారానికి కారణమైంది)

61. అహంకారం అంటే ఏమిటి?

       ( అజ్ఞానం)

62. డంభం అంటే ఏమిటి?

        (తన గొప్పతానే చెప్పుకోవటం)

63. ధర్మం, అర్ధం, కామం ఎక్కడ కలియును?

        (తన భార్యలో, తన భర్తలో)

64. నరకం అనుభవించే వారెవరు?

        (ఆశపెట్టి దానం ఇవ్వనివాడు; వేదాల్నీ, ధర్మ శాస్త్రాల్నీ, దేవతల్నీ, పి్తృ దేవతల్నీ, ద్వేషించేవాడూ,

       దానం చెయ్యనివాడు)

65. బ్రాహ్మణత్వం ఇచ్చేది ఏది?

        (ప్రవర్తన మాత్రమే)

66. మంచిగా మాట్లాడేవాడికి ఏమి దొరుకుతుంది?

        (మైత్రి)

67. ఆలోచించి పనిచేసేవాడు ఏమవుతాడు?

        (అందరి ప్రశంసలుపొంది గొప్పవాడవుతాడు)

68. ఎక్కువమంది మిత్రులు వున్నవాడు ఏమవుతాడు?

        (సుఖపడతాడు)

69. ఎవడు సంతోషంగా ఉంటాడు?

       (అప్పులేనివాడు, తనకున్న దానిలో తిని తృప్తి చెందేవాడు)

70. ఏది ఆశ్చర్యం?

        (ప్రాణులు ప్రతిరోజూ మరణిస్తూ ఉండడం చూస్తూ మనిషి తానే శాశ్వతంగా ఈ భూమి మీద ఉండి

      పోతాననుకోవడం)

71. లోకంలో అందరికన్న ధనవంతుడెవరు?

        (ప్రియయూ అప్రియమూ, సుఖమూ దు:ఖమూ మొదలైన వాటిని సమంగా చూసేవాడు)

72. స్ధితప్రజ్ణ్జుడని ఎవరిని ఆంటారు?

        (నిందాస్తుతులందూ, శీతోష్ణాదులందు, కలిమి లేములందూ, సుఖదు:ఖాదులందూ సముడై, లభించిన

        దానితో సంతృప్తుడై అభిమానాన్ని  విడచి, అరిషడ్వర్గాలను జయించి స్ధిరబుద్దికలవాడై ఎవరైతే ఉంటాడో 

       వానినే  స్థితప్రజ్ణ్జుడంటారు)